REŻYSERIA: PODSTAWY

O reżyserii

Praca reżysera jest o wiele bardziej złożona niż się wydaje. Przypomina nieco pracę dyrygenta orkiestry. Jego obowiązkiem jest nie tylko reżyserować film ale również koordynować cały zespół realizującym film. W związku z czym reżyser powinien mieć nie tylko wizję filmu, ale jednocześnie musi potrafić współpracować z zespołem technicznym oraz aktorami. Reżyser kieruje całym procesem realizacji filmu, a jego praca polega na przeniesieniu scenariusza na świat wizualny zrozumiały dla publiczności.

Reżyser współpracuje z całą ekipą na różnych płaszczyznach. Ze scenarzystą aby stworzyć ostateczną wersję filmu, która będzie kompatybilna z jego własną wizją. Z producentem – przy stworzeniu zespołu oraz odpowiedniego sprzętu. Z operatorem – przy wyborze zdjęć. Ze scenografem pomagając stworzyć ogólny szkic dekoracji na planie. Razem analizują lokalizację i decydują o stylu jaki chcą nadać danemu miejscu. Kolejnym bliskim współpracownikiem reżysera jest kostiumograf. Po rozmowie z reżyserem, proponuje szereg możliwości, a na koniec wspólnie decydują o najbardziej odpowiednich strojach dla bohaterów. W trakcie montowania filmu, reżyser cały czas czuwa nad filmem, dbając o jego ostateczny rezultat. W tym czasie również współpracuje z kompozytorem przy doborze odpowiedniej muzyki do filmu. I oczywiście, przez cały czas kręcenia filmu pracuje z aktorami. A całą to współpracę musi spoić w jedną całość nadając filmowi klimat i styl.

W wysokobudżetowych produkcjach, z reguły każda z funkcji ma swojego własnego reżysera (reżyser zdjęć, reżyser dźwięku itd.) co pozwala reżyserowi skupić się bardziej na reżyserii akcji czyli aktorów. Nie oznacza to jednak że nie ma wpływu na poszczególne elementy. Wciąż czuwa nad całością. W niezależnych niskobudzetowych reżyser czasem zmuszony jest do wykonywania innych zadań np. robienia zdjęć, czy scenografii. To bardzo utrudnia pracę i wpływa na jakość filmu. Im więcej osób pracuje tym mnie personalny jest film (reżyser powinie nadawać styl, ale nie dominować i narzucać własny punkt widzenia).

Często się zdarza że reżyser zamiast nadawać filmowi kierunek i sklejać wszystkie elementy w jedną całość przejmuję pałeczkę przy wszystkich pracach nie dając pola działania reszcie zespołu i przez to limituje potencjał filmu. Film jest to praca zespołowa… A reżyser jest jedynie leaderem tej pracy. Dlatego tak ważne jest by znał się na wszystkich częściach pracy, jednocześnie szanując i doceniając wkład innych.

Umiejętność współpracy i znajomość wszystkich elementów filmowania to tylko podstawa, żeby być reżyserem. Najbardziej złożoną częścią jego pracy jest konstrukcja języka filmowego, czyli przejście ze scenariusza do realizacji. To reżyser podejmuje takie decyzje jak np. czy scena będzie nagrana w jednym ujęciu czy sekwencji, jaki kąt kamery wybrać, czy zbliżenie czy plan totalny… Jego zadaniem jest tak dobrać obrazy by widz mógł zrozumieć co miał na myśli scenarzysta. Wybór nie może być przypadkowy, można łamać zasady ale trzeba je znać. Widz nie musi znać nazewnictwa czy rozumieć zasad ale musi reagować w sposób jaki reżyser tego oczekiwał.

Język filmu jest stworzony z pozycji kamery, pozycji aktorów, ruch kamery i ruchy aktorów. Reżyser wybiera pewien konkretny punkt widzenia po to aby coś powiedzieć (nie koniecznie z przyczyn estetycznych - od tego jest DOP) Każdy wybór musi być uzasadniony. Realizując daną scenę zawsze należy pamiętać scenę przed i scenę po, by zachować ciągłość wizualną. Oczywiście zasady są po to aby je łamać. Łamanie zasad nadaje styl. Czasem nawet trzeba by film nie był nudny. Jednak trzeba je znać i łamać z sensem.

Najtrudniejsza część reżyserii to praca z aktorami. Z reguły łatwiej nam sobie wyobrazić scenę, jeśli chodzi o scenografię, lokalizację, światło, techniczne aspekty… ale oczywiście najtrudniej jest sprawić by ludzie zagrali tak jak sobie to wyobrażamy. Ważne by nie zapominać że aktor to też człowiek i może lepiej zagrać sam odnajdując w sobie rolę czy akcję niż widzi to reżyser. Szczególnie często to się zdarza gdy film traktuje o głębokich personalnych emocjach, które nie są bliskie reżyserowi. Próby zaczynają się od czytania scenariusza. Scenarzysta, reżyser, kierownik produkcji i aktorzy siadają przy wspólnym stole i czytają scenariusz. Wtedy jest czas na modyfikację scenariusza, a reżyser zaczyna dostrzegać momenty, nad którymi będzie musiał bardziej popracować.

Zanim włączycie kamerę zróbcie wiele prób i rozmawiajcie z aktorami, pozwólcie im na ich wkład własny, szczególnie jak mamy do czynienia z amatorami, którzy nie umieją grać na zawołanie. Powiedz im jaką emocję chcesz żeby pokazali, ale daj im trochę swobody na jej odszukanie.